ΚΑΙ ΟΜΩΣ ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΞΟΡΗΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ NATURA 2000………..

Αν και για έναν μέσο πολίτη η επαγγελματική δραστηριότητα εντός περιοχής NATURA είναι άπιαστο όνειρο, για μεγάλες εταιρείες και ομίλους, όπως η S&B η αντιμετώπιση είναι διαφορετική, όπως προκύπτει από τις απαντήσεις που δόθηκαν από τις αρμόδιες Διευθύνσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής στους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ.
Ειδικότερα, στην ερώτηση της κ. Νάντιας Βαλαβάνη και των κυρίων Αποστόλη Αλεξόπουλου, Βασίλη Κυριακάκη και Γιάννη Σταθά με τίτλο «Διαρκείς παραβιάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας από τη μεταλλευτική εταιρεία S&B Βιομηχανικά Ορυκτά ΑΕ στην περιοχή της Φωκίδας», απαντούν η Ειδική Γραμματεία Υδάτων, Δ/νση Προστασίας και Διαχείρισης Υδάτινου Περιβάλλοντος, η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος, Διεύθυνση Περ/κου Σχεδιασμού, Τμήμα Γεν. Περ/κών Θεμάτων και Γενική Διεύθυνση Φυσικού Πλούτου, Διεύθυνση Μεταλλευτικών και Βιομηχανικών Ορυκτών, Τμήμα Α΄.
Οι απαντήσεις
ΥΠΕΚΑ – Ειδική Γραμματεία Υδάτων, Δ/νση Προστασίας και Διαχείρισης Υδάτινου Περιβάλλοντος
Άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε
Άσχετα και γενικόλογα απαντά η Ειδική Γραμματεία Υδάτων, Δ/νση Προστασίας και Διαχείρισης Υδάτινου Περιβάλλοντος, όπου γίνεται λόγος γενικότερα για το Σχέδιο Διαχείρισης των Λεκάνων Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας». Αναλυτικά στην απάντηση αναφέρονται τα εξής:
Σε συνέχεια της υπ’ αριθμ. 952/9 ερώτησης και ΑΚΕ που κατατέθηκε στη Βουλή των Ελλήνων στις 9-7-2014 από ομάδα Βουλευτών και κατά το μέρος που αφορά στην Ειδική Γραμματεία Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής σας γνωρίζουμε ότι:
Σύμφωνα με το «Σχέδιο Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας» που καταρτίστηκε από την Ειδική Γραμματεία Υδάτων του ΥΠΕΚΑ και εγκρίθηκε με την υπ’ αρ. οικ. 391/08-04-2013 Απόφαση της Εθνικής Επιτροπής Υδάτων (ΦΕΚ 1004/Β/24-04-2013) για να αποτελέσει το βασικό εργαλείο προγραμματισμού όσον αφορά στους υδατικούς πόρους και τα οικοσυστήματα, προτείνονται διάφορα μέτρα που σχετίζονται με την προστασία των υδάτων από τη ρύπανση και την εν γένει υποβάθμιση προκειμένου να επιτευχθούν οι περιβαλλοντικοί στόχοι του Σχεδίου Διαχείρισης.
Μεταξύ των περιγραφόμενων Μέτρων, με σκοπό την προστασία των υδάτων από τη ρύπανση με ουσίες προτεραιότητας ή άλλους ειδικούς ρύπους και την εν γένει αποτροπή της υποβάθμισης των υδάτων και οικοσυστημάτων, προτείνεται και η θεσμοθέτηση υποχρεωτικού Προγράμματος ποιοτικής παρακολούθησης των απορροών μεταλλείων κατά το πρότυπο των ΧΥΤΑ (Κωδικός Μέτρου RBD07_OM09_083). Επίσης, για την προστασία του σχετικού παράκτιου υδατικού συστήματος του όρμου Αντικύρων από ήδη λειτουργούντα μεταλλεία βωξίτη θεσπίστηκε το μέτρο της παύσης διάθεσης καταλοίπων Βωξίτη στον κόλπο Αντικύρων (RBD07 SM05 102).
Επειδή οι πηγές ύδρευσης χρήζουν ιδιαίτερης προστασίας προτείνεται μία σειρά από μέτρα (Πίνακας 65 Σχεδίου Διαχείρισης) που σχετίζονται με την προστασία των πηγών ύδρευσης και την εξασφάλιση της ποιότητας του πόσιμου νερού όπως «Ορισμός ζωνών προστασίας έργων υδροληψίας για άντληση πόσιμου ύδατος», «Προστασία Υπόγειων Υδατικών Συστημάτων που εντάσσονται στο μητρώο προστατευόμενων περιοχών πόσιμου ύδατος και καθορισμός θεσμικού πλαισίου προστασίας» κ.α.
Τέλος σας γνωρίζουμε ότι σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 3199/2003 αρμόδια για την προστασία και διαχείριση κάθε λεκάνης απορροής ποταμού είναι η Αποκεντρωμένη Διοίκηση όπου υπάγεται διοικητικά η λεκάνη απορροής ποταμού ή όπως έχει οριστεί από την Εθνική Επιτροπή Υδάτων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση αρμόδια είναι η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας και οι σχετικές αρμοδιότητες της στην περιοχή ασκούνται μέσω της Δ/νσης Υδάτων Στερεάς Ελλάδας η οποία εξετάζει για κάθε δραστηριότητα τη συμβατότητα της με το συγκεκριμένο Σχέδιο Διαχείρισης και την εφαρμογή αυτού.
Η προϊσταμένη της Διεύθυνσης
Μαρία Γκίνη
Υπουργείο Περιβάλλοντος – Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος, Διεύθυνση Περ/κου Σχεδιασμού, Τμήμα Γεν. Περ/κών Θεμάτων
«Η μεταλλευτική δραστηριότητα δεν απαγορεύεται εκ προοιμίου εντός NATURA»
«Αξιολογούνται κατά περίπτωση οι αιτήσεις», υποστηρίζεi στην απάντησή της η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος, Διεύθυνση Περ/κου Σχεδιασμού, Τμήμα Γεν. Περ/κών Θεμάτων, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν απαγορεύεται εκ προοιμίου η μεταλλευτική δραστηριότητα. Στην απάντηση σημειώνονται τα κάτωθι:
Σχετ.: Το υπ. αρ. 3199/β/18/10-7-14 έγγραφό σας, με το οποίο διαβιβάστηκε η υπ. αρ. 952/99/9-7-14 Ερώτηση και ΑΚΕ των Βουλευτών κ. Βαλαβάνη Νάντιας, κ. Αλεξόπουλου, κ. Κυριακή Βασιλείου και Σταθά Ιωάννη (αρ. πρ. ΔΠΣ 34080/1031/11-7-14).
Σε απάντηση της σχετικής Ερώτησης και ΑΚΕ των Βουλευτών κ. Βαλαβάνη Νάντιας, κ. Αλεξόπουλου Απόστολου, κ. Κυριακάκη Βασιλείου και κ. Σταθά Ιωάννη και στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων μας, σας ενημερώνουμε για τα ακόλουθα:
Η Υπηρεσία μας, μεταξύ άλλων, έχει αρμοδιότητα για την αξιολόγηση ΜΠΕ και την περιβαλλοντική αδειοδότηση δραστηριοτήτων έρευνας ή εκμετάλλευσης μεταλλευμάτων.
Στο πλαίσιο αυτό έχουν εκδοθεί από την Υπηρεσία μας Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών όρων τόσο για την έρευνα όσο και για εκμετάλλευση κοιτασμάτων βωξίτη στο Νομό Φωκίδας από την εταιρεία «S&B ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ Α.Ε.». Για την έκδοση των αποφάσεων έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, τηρείται η διαδικασία αξιολόγησης των σχετικών ΜΠΕ, που προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία.
Η Υπηρεσία μας, συνεκτιμώντας τα στοιχεία κάθε Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.) και λαμβάνοντας υπόψη τις κείμενες διατάξεις, τις γνωμοδοτήσεις των φορέων/Υπηρεσιών, τις διατυπωθείσες απόψεις των πολιτών, την περιβαλλοντική ευαισθησία της περιοχής του έργου κλπ, αποφαίνεται για την περιβαλλοντική αδειοδότηση τους, στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία.
Ιδιαίτερα για τις περιοχές του Οικολογικού Δικτύου NATURA 2000, για τις οποίες γίνεται αναφορά, τονίζουμε ότι η μεταλλευτική δραστηριότητα όπως και κάθε άλλο έργο ή δραστηριότητα δεν απαγορεύονται εκ προοιμίου αλλά σε κάθε περίπτωση αξιολογούνται οι επιπτώσεις της δραστηριότητας στην περιοχή του Οικολογικού Δικτύου NATURA 2000 και το έργο ή η δραστηριότητα αδειοδοτείται περιβαλλοντικά εφόσον κριθεί ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα της προστατευόμενης περιοχής, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στις διατάξεις της Ενωσιακής Νομοθεσίας (π.χ. άρθρο 6 της οδηγίας 92/43/ΕΚ) καθώς και της Ελληνικής (π.χ. άρθρο 10 του Ν. 4014/2011). Στις περιπτώσεις που μια δραστηριότητα κριθεί συμβατή με την ακεραιότητα της προστατευόμενης περιοχής, στις Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών όρων τίθενται τα κατάλληλα μέτρα, όροι και περιορισμοί και ειδικότερα όσοι προτείνονται στις σχετικές γνωμοδοτήσεις των Φορέων Διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών, καθώς της αρμόδιας Υπηρεσίας του ΥΠΕΚΑ σχετικά με την διαχείριση των περιοχών του Οικολογικού Δικτύου NATURA 2000.
Αντίστοιχα εκτιμώνται και θέματα που αφορούν στην προστασία των υπόγειων και επιφανειακών υδάτων με βάση τα στοιχεία των υποβληθέντων ΜΠΕ και τα λοιπά διαθέσιμα στοιχεία.
Στις αποφάσεις έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, οι βέλτιστοι περιβαλλοντικοί όροι, προκειμένου να ελαχιστοποιούνται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τις εξεταζόμενες δραστηριότητες. Με τους περιβαλλοντικούς όρους, που τίθενται στις σχετικές αποφάσεις έγκρισης περιβαλλοντικών όρων και τους οποίους οφείλουν να τηρούν εκμεταλλεύτριες εταιρείες, η Υπηρεσία μας εκτιμά ότι αντιμετωπίζονται επαρκώς οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις στις διάφορες περιβαλλοντικές παραμέτρους (μορφολογία – έδαφος – τοπίο, υδάτινοι πόροι, οικοσυστήματα- βλάστηση – πανίδα, ατμοσφαιρικό – ακουστικό περιβάλλον κλπ), ενώ δίδεται ιδιαίτερη βαρύτητα στο θέμα της διαχείρισης των παραγόμενων στείρων και της αποκατάστασης εν γένει των εκτάσεων που θίγονται.
Ως προς το θέμα των εγγυητικών επιστολών για περιβαλλοντική αποκατάσταση, σας γνωρίζουμε ότι από την κείμενη νομοθεσία δεν προβλέπεται η κατάθεση εγγυητικών επιστολών για περιβαλλοντική αποκατάσταση για τις περιπτώσεις έρευνας ή εκμετάλλευσης μεταλλευμάτων. Αντιθέτως στις σχετικές Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων γίνεται αναφορά για το προβλεπόμενο κόστος των έργων αποκατάστασης.
Για τα άλλα ερωτήματα που τίθενται στη σχετική ερώτηση η Υπηρεσία μας δεν έχει αρμοδιότητα.
Η αναπλ. Δ/ντρια
Ρεβ. Μπατμανογλου
ΥΠΕΚΑ, Γενική Διεύθυνση Φυσικού Πλούτου, Διεύθυνση Μεταλλευτικών και Βιομηχανικών Ορυκτών, Τμήμα Α’
«Ούτε υφίσταται ούτε τεκμηριώνεται απαγόρευση άλλων δραστηριοτήτων εξαιτίας της μεταλλευτικής»
Επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις, όπως αναφέρει στην απάντησή της η Γενική Διεύθυνση Φυσικού Πλούτου, Διεύθυνση Μεταλλευτικών και Βιομηχανικών Ορυκτών, Τμήμα Α’, της εξορυκτικής δραστηριότητας εντός περιοχών προστασίας, ενώ τονίζεται ότι δεν τίθεται θέμα απαγόρευσης άλλων δραστηριοτήτων εξαιτίας της μεταλλευτικής. Επιπλέον υποστηρίζεται ότι το ισοζύγιο οφέλους – ζημίας είναι θετικό από τις εξορύξεις. Αναλυτικά η απάντηση της Διεύθυνσης αναφέρει τα ακόλουθα:
Σε απάντηση της Ερώτησης του θέματος, που κατέθεσαν στη Βουλή των Ελλήνων οι βουλευτές κ.κ. Ν. Βαλαβάνη, Απ. Αλεξόπουλος, Β. Κυριακάκης και Ι. Σταθάς, σας γνωστοποιούμε τα ακόλουθα:
1. Ως γνωστόν δεν επιβάλλεται εκ των προτέρων αποκλεισμός των εξορυκτικών δραστηριοτήτων εντός περιοχών ειδικών ζωνών διατήρησης και ειδικής προστασίας του δικτύου Natura 2000. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκδώσει προς διευκόλυνση των αρμοδίων υπηρεσιών των κρατών μελών της Ε.Ε., ειδικό Καθοδηγητικό Έγγραφο (Guidance Document) για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες έρευνας και εκμετάλλευσης μη ενεργειακών ορυκτών (δηλ. των μεταλλευτικών και των βιομηχανικών ορυκτών, αδρανών υλικών και μαρμάρων) στους τόπους του δικτύου Natura 2000 με τίτλο «Non Energy Mineral Extraction and Natura 2000». Σύμφωνα με το ανωτέρω έγγραφο, ακολουθείται βήμα προς βήμα η διαδικασία του Αρ. 6 παρ. 3 και 4 της Οδηγίας 92/43 ΕΟΚ, ήτοι προκαταρκτικός έλεγχος (screening), κατάλληλη αξιολόγηση των επιπτώσεων του έργου στους στόχους διατήρησης του τόπου (assessment) και έρευνα (derogation) ως προς τις εναλλακτικές λύσεις, τους λόγους υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος και τα αντισταθμιστικά μέτρα.
Επίσης, το ίδιο καθιερωμένο νομικό καθεστώς προστασίας για το σύνολο των περιοχών αυτών που αναφέρονται στην Ερώτηση και ΑΚΕ του θέματος, δηλ. ο ν. 3937/2011 «Διατήρηση βιοποικιλότητας και άλλες διατάξεις», δια του Αρ. 5 παρ. 3 (στ) επιτρέπει υπό προϋποθέσεις εξορυκτικές δραστηριότητες μέσα σε φυσικά πάρκα πλην των περιοχών που χαρακτηρίζονται ως προστασίας της φύσης.
2. Τα μεταλλευτικά δικαιώματα και η εκμετάλλευση τους είναι ισχυρά μέχρι 6/3/2026 (σχετικό έγγραφο – βεβαίωση, συνημμένο 1). Τα δικαιώματα αυτά μέσω μιας χρονοβόρας διαδικασίας δικαστικής και διοικητικής, που ουσιαστικά εξελίχθηκε από το 1941 μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1980, εκμισθώθηκαν αρχικά στην εταιρεία Α.Ε.Μ. Ευρωπαϊκοί Βωξίτες του ομίλου της S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε.. Τα εν λόγω δικαιώματα είναι δημόσια (συνημμένα 2,3,4).
3. Το αντάλλαγμα για τη μίσθωση των εν λόγω δικαιωμάτων είναι ετήσια μισθώματα που σήμερα ανέρχονται σε ποσοστό 4% της αξίας FOB του εξορυσσόμενου κατεργασμένου βωξίτη.
4. Οι θέσεις εργασίας που διατηρούνται από την υπόψη δραστηριότητα ανέρχονται σε 360 άμεσες και τριπλάσιες έμμεσες (1080), ήτοι συνολικά σε περίπου 1500. Αντίστοιχα, μελέτη απώλειας θέσεων εργασίας δεν είναι γνωστή στην υπηρεσία μας, πέρα από το γεγονός ότι ούτε υφίσταται ούτε τεκμηριώνεται απαγόρευση άλλων δραστηριοτήτων εξαιτίας της μεταλλευτικής.
5. Η μεταλλευτική δραστηριότητα σύμφωνα με το Σύνταγμα της Χώρας και την ισχύουσα νομοθεσία θεωρείται εθνικής σημασίας. Το συνολικό ισοζύγιο οφέλους – επιπτώσεων στο φυσικό, πολιτιστικό και ανθρωπογενές περιβάλλον είναι θετικό, όπως προκύπτει από την έγκριση της αντίστοιχης περιβαλλοντικής μελέτης.
6. Ως προς τα ερωτήματα που αφορούν τις υδρογεωλογικές μελέτες, την εγγυητική επιστολή αποκατάστασης του περιβάλλοντος και τις επιπτώσεις στα δάση, η υπηρεσία μας είναι αναρμόδια. Αρμόδια για τα θέματα αυτά είναι η εκδούσα την περιβαλλοντική αδειοδότηση Αρχή.

Ο Διευθυντής
Σπ. Τζίμας