Η εκδήλωση της Δωρικής Αδελφότητας για τον Μακρυγιάννη στην Παλαιά Βουλή.


Πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 11 Μαρτίου
στην Παλαιά Βουλή με κάθε επισημότητα η εκδήλωση της Δωρικής Αδελφότητας με θέμα: «1843 – 2018: 175 Χρόνια από την παραχώρηση του Συντάγματος».

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους απευθύνοντας χαιρετισμό ο Υπασπιστής του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου Συνταγματάρχης Φάνης Δημάκος, ο Αντιδήμαρχος Δωρίδας Δημήτρης Παπακωνσταντίνου, ο Γιώργος Λεκάκης, Συγγραφέας (Αρχείον Πολιτισμού), ο Κωνσταντίνος Κατσιγιάννης, τέως Γενικός Διευθυντής Ε.Ο.Τ.

Επίσης, στην εκδήλωση παρευρέθησαν ο πολιτευτής της ΝΔ Κώστας Χαλιορής, η Δήμητρα Κορμπά, Γραμματέας Πανελλήνιας Ένωσης Θυμάτων Γερμανικής Κατοχής, ο Άγγελος Γάκης, Επίτιμος Πρόεδρος Απανταχού Βυζικιωτών Αρκαδίας, ο εκδότης – δημοσιογράφος Γιάννης Τσιαμπάς-Ρουμελιώτης καθώς και Πρόεδροι και μέλη Συλλόγων της Δωρίδας.

Το συντονισμό της εκδήλωσης ανέλαβε ο Επίτιμος Πρόεδρος της Δωρικής Αδελφότητας Κώστας Λιάπης.

Η πρώτη ομιλήτρια Μαρία Μαντούβαλου, Καθηγήτρια Φιλοσοφικής Σχολής ΕΚΠΑ, στην ομιλία της με τίτλο: «Οι πολύμορφοι αγώνες του Μακρυγιάννη» παρουσίασε τη διαφορετική προσέγγιση του έργου του αγωνιστή Μακρυγιάννη μέσα από διάφορες οπτικές ιστορικών και πολιτικών μελετητών, εκφράζοντας την ανάγκη αποκατάστασης της ιστορικής αλήθειας.

Ακολούθησε η ομιλία του Δημήτρη Π. Παναγιωτόπουλου, Καθηγητού ΕΚΠΑ, δικηγόρου, παρ’ Αρείω Πάγω και ΣτΕ με θέμα «Ο Μακρυγιάννης στον Αγώνα Εθνικής Ανεξαρτησίας και Συνταγματικής Πολιτείας των Ελλήνων». Με την ομιλία του, ο Καθηγητής μας εισήγαγε στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής, τονίζοντας ότι το Σύνταγμα του 1843, εσφαλμένα λέγεται ότι «παραχωρήθηκε» ενώ στην πραγματικότητα «κατακτήθηκε» από τους επαναστάτες της εποχής με πρωταγωνιστή τον I. Μακρυγιάννη, γεγονός που καταδεικνύει την πολύπλευρη προσφορά του Δωριέα ήρωα-αγωνιστή. Τέλος, ο ομιλητής έθεσε καίρια ερωτήματα καταλήγοντας σε σημαντικά συμπεράσματα.

Η εκδήλωση επενδύθηκε μουσικά από παραδοσιακή μουσική με κανονάκι και κλαρίνο υπό την καθοδήγηση του Δωριέα καθηγητή της Μουσικής Δημήτριου Μάρκου και εν συνεχεία με δημοτικό τραγούδι χωρίς τη συμμετοχή μουσικών οργάνων (a capella) από τον Κ. Παυλόπουλο από τους Αρκάδες Αττικής.

Κλείνοντας ο Πρόεδρος της Δωρικής Αδελφότητας πρότεινε να δημιουργηθεί μνημείο στην Πλατεία Συντάγματος ώστε να πληροφορούνται οι επόμενες γενεές για τα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την προέλευση της ονομασίας της πλατείας και τους πρωταγωνιστές της εξέγερσης.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με κατάθεση στεφάνου στον Άγνωστο Στρατιώτη από τον Υπασπιστή του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου, τον Αντιδήμαρχο Δωρίδας Δημήτρη Παπακωνσταντίνου, τον Αντιπεριφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Χαράλαμπο Κόκκινο, τον Πρόεδρο της Δωρικής Αδελφότητας Γιάννη Μπαλατσούρα, τον Εκδότη Γιώργο Λεκάκη, την Δήμητρα Κορμπά, και Προέδρους Συλλόγων της Δωρίδας: Μπάμπη Μποτίνη (Μηλιά), Δημήτρη Χολέβα (Κονιάκος), Ευθύμιο Κυριανάκη (Λευκαδίτι) και Χρήστο Μητρόπουλο (Ψηλό Χωριό).ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ Αγώνας εθνικής ανεξαρτησιας και Συνταγματικης Πολιτείας των Ελλήνων.
ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ “Ο Μακρυγιάννης στον Αγώνα Εθνικής Ανεξαρτησίαςκαι Συνταγματικής Πολιτείας των Ελλήνων”
Ο Μακρυγιάννης στον Αγώνα Εθνικής Ανεξαρτησίας
και Συνταγματικής Πολιτείας των Ελλήνων
Δημήτρης Π. Παναγιωτόπουλος
Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Δικηγόρος *
Εικ. 1
ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ Αγώνας εθνικής ανεξαρτησιας και Συνταγματικης Πολιτείας των Ελλήνων (1)
α. Πορεία προς την Επανάσταση
Για να κατανοήσει κανείς την προσωπικότητα των αγωνιστών στην επανάσταση του 21 θα πρέπει να γνωρίσει καλά τι προηγήθηκε αυτής και κυρίως ποια ήταν η κοινωνικοοικονομική δομή και οι μορφές εξουσίας και διοίκησης της οθωμανικής αυτοκρατορίας μετά το 1453, στον ελλαδικό χώρο, και γενικότερα στα βαλκάνια, με τις παράλληλες δομές στον ελληνικό κόσμο. Ένα μεγάλο παράδειγμα είναι ο κλεφταρματολισμός, φαινόμενο που εντοπίζεται κυρίως στη Ρούμελη, ενώ στην Πελοπόννησο, ως κυρίαρχη μορφή διοίκησης, ανάμεσα στους Οθωμανούς και τους Έλληνες αναδεικνύονται οι θεσμοί: του Μορογιάννη, οι Προεστοί, οι Προύχοντες, ή κοτσαμπάσιδες που ασκούν μεγάλη επίδραση στο ραγιά. Αυτός είναι και ο λόγος άλλωστε που στα βουνά της Πελοποννήσου, δεν αναπτύσσεται κλέφτικο κίνημα, ενώ όπου αυτό επιχειρήθηκε εξαρθρώθηκε, με τελευταίους το Ζαχαριά και τους Κολοκοτρωναίους. Στη Ρούμελη αντίθετα, αναπτύχθηκε από νωρίς το κλέφτικο κίνημα και η αναγκαιότητα αναχαίτισης του από την Πύλη με τη δημιουργία των αρματολών, αυτών δηλαδή που αναλάμβαναν το αρματολίκι έναντι αμοιβής για να αστυνομεύουν το χώρο του οποίου είχαν την ευθύνη.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ 1794 – 1864, με το οικογενειακό όνομα Τριανταφύλλου, γεννηθείς στο Κροκύλιο Δωριδος, ένα πρόσωπο που όσο ο χρόνος απομακρύνεται απ’ αυτό τόσο ποιο πολύ ζυγώνει και γίνεται ένα μ’ αυτόν και δεν μπορεί παρά τη φιγούρα του να τη συναντάμε και να παραστέκει δίπλα μας. Ο λόγος του δεν είναι μια στενή ιστορική διήγηση γεγονότων, με την απόλυτη ακρίβεια, αλλά και ένα ζωντανό κείμενο ενός αγράμματου, κατά την ταπεινή δήλωση του, αλλά σπουδαίου και πολύ μορφωμένου δασκάλου. Ο Μακρυγιάννης ήταν ένα πρόσωπο που δεν τον συνάντησε η ιστορία, μα που αυτός έδινε το ραντεβού μαζί της και την έγραφε τόσο με το καριοφίλι και το Γιαταγάνι, όσο και με το γραπτό του λόγο. Λόγος κινηματογραφικής διήγησης και επειδή όπως φαίνεται, της ιστορίας, δεν της είχε και τόσο εμπιστοσύνη τούτο το προσπάθησε και με την τέχνη τις εικονογραφίες του (απομνημονεύματα Β΄σελ.116-120).
Μέσα από τα κείμενά του, ο Μακρυγιάννης αναδεικνύει ένα λόγο ιστορικό, λόγο πολιτικό – πολιτειολογικό – κοινωνιολογικό, λόγο τέχνης και ήθους εκπαιδευτικό, ο αντίλαλος του οποίου διαπερνά τις σημερινές μας απόσκιες χαράδρες της πολιτικής και ευρύτερα της κοινωνικής ζωής της παγκοσμιοποιούμενης κοινωνίας μας. Τούτο δε, καθότι σήμερα τόσο οι έννοιες Πατρίς, Οικείος πολιτισμός, Παράδοση και διαφορά με την έννοια αυτή του πολιτισμού ανθρώπων με όμοιες καταβολές, γλωσσικές, κοινωνικών ηθών, ημετέρας παιδείας σε κοινό τόπο, τείνουν να εκλείψουν δια παντός, ενώ τα προβλήματα αλήθεια, δίκιο, δικαιοσύνη στην καθημερινή ζωή όχι μόνο ημών των Ελλήνων αλλά και όλων σχεδόν των λαών παραμένουν και σημερινά αίτημα. Το όμορφο και αρμονικά πολύχρωμο βυζαντινό κέντημα του πολιτισμού μας όπως και των άλλων λαών, φαντάζει ως μάζα πολιτιστικής ομοιομορφίας, ένας παγκόσμιος πολιτιστικός φασισμός, που διαμορφώνει: συνειδήσεις των νέων ανθρώπων της παγκοσμιοποίησης, ήθη χωρίς έθιμα, πλήνθοι, λιθοι και κεράμοι ατάκτως ερημένοι.
α.α Η πορεία του Μακρυγιάννη διακρίνεται
α) σ’ αυτήν που εκφράζει το ελληνικό όνειρο για παλιγγενεσία και τον πόθο και το πάθος των λαών του δέκατου εβδόμου Αιώνα και του αγώνα τους για εθνική ανεξαρτησία και
β) σ’ εκείνη που αφορά το πρόβλημα του τρόπου διαχείρισης των κοινών πραγμάτων σ’ ένα κράτος, ήτοι τη μορφή της εξουσίας. Το πρόβλημα αυτό συμπυκνώνεται στην αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, η οποία αρχή, κατέστη κυρίαρχο αίτημα των λαών τον 19ο αιώνα. Ο Μακρυγιάννης από νωρίς, με την προβολή των ιδεών του και στην πράξη, θέτει ανάμεσα στα άλλα πολλές από τις πτυχές της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας. Με την υποστήριξή του στους κατατρεγμένους και αδικημένους, και με την πάλη του για την καθιέρωση Συντάγματος εναντιώθηκε στην πράξη σε κάθε μορφή αυταρχικής εξουσίας τόσο στον Καποδίστρια και στους Βαυβαρούς, αλλά και στον Όθωνα, μέχρι την έξωσή του.
β. Η αρχή της εθνικής κυριαρχίας και ο Αγώνας του Εικοσιένα
Η επανάσταση του 21 συνοψίζει τον πόθο προς εκπλήρωση του ελληνικού ονείρου για παλιγγενεσία και για εθνική ανεξαρτησία.
Από τα μέσα του 17ου Αιώνα πολλοί λαοί τέθηκαν προ του αιτήματος της εθνικής ανεξαρτησίας (1776 ανεξαρτησία της Αμερικής και πολλών χωρών της Ευρώπης) . Στη περίοδο μεγάλων κοινωνικών και πολιτικών αναταραχών στη Γαλλία, που διήρκεσε από το 1789 έως το 1799 κεντρικό σύνθημα ήταν το τρίπτυχο «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη». Στον αιώνα αυτό δηλαδή τέθηκε επί τάπητος η εθνική υπόσταση πολλών λαών για η απόκτηση εθνικής οντότητας σ’ ένα τόπο. Ακριβώς αυτές οι ιδέες επηρέασαν απόλυτα και το υπόδουλο γένος των Ελλήνων κατά του ζυγού της οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Αλλαγή, Εικ. 2
Στην περίοδο αυτή τον υπόδουλο, το ραγιά τον απασχολεί να ξαναειπωθεί Έλλην και να γίνει κράτος ώστε όπως τονίζει ο Μακρυγιάννης να γραφτεί στον κατάλογο των εθνών.

Αλλαγή, Εικ 3
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στο λόγο του στην Πνύκα τόνισε, ότι: «Όταν αποφασίσαμεν να κάμωμεν την επανάσταση, δεν εσυλλογιστήκαμε τότε ούτε πόσοι είμαστε, ούτε πως δεν έχομεν άρματα, ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις, ούτε κανένας μας είπε, πού πάτε εδώ να πολεμήσετε με σιτοκάραβα βατσέλα; Αλλά ως μία βροχή έπεσεν σ’ όλους η επιθυμία της ελευθερίας μας και όλοι, και οι κληρικοί και οι προεστοί και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι συμφωνήσαμεν σ’αυτό το σκοπό και κάναμεν την επανάσταση».
Στο πλαίσιο αυτό των ιδεωδών της εθνικής κυριαρχίας εντάσσονται οι απόψεις που διατυπώνει ο Μακρυγιάννης τόσο για το έθνος όσο και για τη θρησκεία, για πράγματα δηλαδή που συνδέουν ένα λαό σ’ ένα τόπο και τον εμφανίζουν ομοιογενή όπου δικαιούται να ζήσει ανάμεσα στους άλλους λαούς. Για το Μακρυγιάννη αυτό καθίσταται όραμα αδιάκοπης και δημιουργικής αγρύπνιας. Μέσα δε από τα κείμενα και την πρακτική του άδολου, ανιδιοτελούς και με αυτοθυσία αγωνιστή διαπιστώνει κανείς, την λάμψη των ιδιοτήτων της ελληνικής φυλής, ένα πνευματικό υπόβαθρο ιστορικής συνέχειας και διάρκειας, μια έκσταση που οδηγείται σε θαύμα. Επίσης διαπιστώνει μια εθνική αυτογνωσία η οποία στο πρόσωπο του Μακρυγιάννη αποκαλύπτεται με μια ασύλληπτη για τους καιρούς εκείνους υπευθυνότητα (Σταμέλος, σ. 12).
1. Πολεμικών γεγονότων Ιστοριογραφία
Μετά την μύησή του στο μυστικό της φιλικής Εταιρείας (1820, Σταμέλος, σ. 30). Ο Μακρυγιάννης από τα πρώτα χρόνια της εθνικής εξέγερσης του 21 βρέθηκε στην φωτιά στο ασκέρι του Γώγου Μπακόλα στην Άρτα (πρβλ. Σταμέλος, σ. 30) και πήρε μέρος σε πολλά μέτωπα του αγώνα ως απλός αγωνιστής, στην Ήπειρο, στη Ρούμελη αλλά και στο Μωριά καθώς και σε πολλές βαθμίδες ως αξιωματικός, μέχρι και Χιλίαρχος. Στο χειρόγραφό του ο Μακρυγιάννης εξιστορεί με απόλυτη ακρίβεια τις μάχες στις οποίες κυρίως πήρε μέρος και διηγείται με κινηματογραφική λεπτομέρεια τόσο τη διεξαγωγή τους όσο και τα τεκταινόμενα κατά τη διάρκεια του αγώνα. Ειδικά σχολιάζει τα γεγονότα αλλά και πρόσωπα πολιτικών και στρατιωτικών για το ρόλο που έπαιξαν, τη συνεισφορά τους, τα λάθη και τις φατρίες που δημιούργησαν. Ασκεί δριμεία κριτική κα καυτηριάζει την ιδιοτέλεια πολλών, τις έριδες και τη διχόνοια, όπως δεν παύει να καυτηριάζει τη δειλία και να εξυμνεί την ανδρεία πολλών όπου αυτή ήταν πραγματική.
Αλλαγή, Εικ. 4
Σ’ ένα σημείο μάλιστα του κειμένου του λέει: «[…Ένας ατρόμητος άνδρας από τους κολοβάτες (είναι του Σαλώνου χωριόν), τον λένε Μήτρον Καθάριον (αλήθεια καθάριος κι ατίμητος είναι), αφού τζακιστήκαμε ΄στην χώρα και τραβηχτήκαμεν εις το ψήλωμα, οι εδικοί μας όλοι κ’ εμείς φκειάσαμε ταμπούρι και πολεμούσαμε. Αυτός ο δυστυχής …. Αφού φύγαμε εμείς, αυτός έμεινε μόνος του κλεισμένος, τόφυγαν οι σύντροφοι κ’ έμεινε μόνος του. Του ρίχτηκαν οι Τούρκοι απάνου του, παίρνει ένα γιαταγάνι Τούρκικον και σκοτώνει τέσσερους, κ’ εκεί οπού τον πολεμούσαν του δίνουν μια μαχαιριά εις την κοιλιά, και σκοτώνει το Τούρκον και με το μαχαίρι εις την κοιλιά ήρθε εκεί οπού ήμαστε εμείς, εις το ταμπούρι .»(Α΄σ.95). Αλλού επίσης ασκεί κριτική και καυτηριάζει σκληρά τη διοίκηση για την είσοδο του Δράμαλη στη Πελλοπόννησο: « […μάθαμε μπήκε ο Δράμαλης εις Κόρθο αντουφέκηγος, ότι οι κάτοικοι πήγαν να κρύψουν τις φαμελιές τους…. κι’ αφού τους είδε τους Τούρκους από μακρυά ο Αχιλέας, ο νέος αξιωματικός της Κυβερνήσεώς μας, άφησε ΄φοδιασμένο κάστρο και πήρε τόσο ασκέρι κ’ έπιασε τα βουνά» (Α΄σ.104).
Περιποιείται δε πολλάκις και με τον ανάλογο τρόπο τον Κωλλέτη, τον Μεταξά και τον Μαυροκορδάτο, παρότι όπως ο ίδιος δηλώνει ήταν στενός φίλος εξ αρχής και κουμπάρος των δύο πρώτων (Β΄σ. 251). Έτσι τονίζει γι’ αυτούς, υπερασπιζόμενος δε τους αγωνιστές:
Αλλαγή, Εικ. 5
«τους φκειάσαν αυτείνοι οι διακονιαραίγοι, οι αγωνισταί, Εκλαμπρότατους, τους λευτέρωσαν από τους Τούρκους κι’ από τα χρέη, όπου χρώσταγαν των τούρκων , κι’ έγιναν τώρα μεγάλοι και τρανοί. Γύμνωσαν και τους Τούρκους παίρνοντας το βιόν τους, και το έθνος το γύμνωσαν και το αφάνισαν, γιόμωσαν φατρίες και κακίες τους ανθρώπους του αγώνος.» (Α΄, σ. 93)
Δεν αφήνει όμως απέξω και τους Καπεταναίους για ενέργειες που έβλαπταν τον Αγώνα και την πατρίδα όπως τον Κολοκοτρώνη, τον Παπαφλέσσα τον Γκούρα ακόμα και τον αγαπημένο του φίλο τον Οδυσσέα Ανδρούτσο. Το ίδιο και για τους ξένους αξιωματικούς για τους οποίους λέει: «Ύστερα μας γιομώσετε φατρίες- ο Ντώκινς μας θέλει Άγγλους, ο Ρουγάν Γάλλους, ο κατακάζης Ρούσους΄ και δεν αφήσετε κανέναν Έλληνα..» (Β΄, σ. 54).
Ο Μακρυγιάννης φανερώνει πάθος ώστε να προκληθεί καθαρή εικόνα στον αναγνώστη για τα γεγονότα και τα τεκταινόμενα τέτοια που συσχετίζοντάς ο ίδιος να μπορεί , να αποφανθεί στέρεα για το αν έχει δίκιο να λέει τα όσα εξιστορεί και διηγείται στον πρόλογο του ιστορικού του ή όχι: «[…] σας λέγω, αν δεν τα διαβάσετε όλα, δεν έχετε το δικαίωμα κανένας από τους αναγνώστες να φέρει γνώμη ούτε υπέρ ούτε κατά. Ότι …. Τότε φωτίζεται ο αναγνώστης….. τότες έχουν το δικαίωμα ο καθείς των την κρίση του είτε υπέρ είτε κατά.» (Απομν. Α΄, σ. 13, 15).
Με την εξιστόρηση αυτή των γεγονότων, αλλά και με την απόλυτη παρουσίαση των λεπτομερειών και διαφόρων πτυχών, που συνθέτουν τα γεγονότα των μαχών, καθώς και των τεκταινομένων στη ζωή της επανάστασης του 21, των συνάξεων, συζητήσεων, προετοιμασίας και δολοπλοκιών, την περιγραφή των φατριών με την προβολή ιδιαιτέρων συμφερόντων από διάφορες πλευρές, ξεδιπλώνεται μια ειδική τοπική, πολεμική- επική ιστοριογραφία. Σήμερα αυτός ο τρόπος προσέγγισης, έχει αναγνωρισθεί διεθνώς ως κλάδος ειδικής επιστήμης της ειδικής τοπικής ιστοριογραφίας, που πέραν της καταγραφής απαιτεί ειδικές γνώσεις πολιτικών και κοινωνικών επιστημών, λαογραφίας, εθνολογίας και ιστορίας. Έτσι ο Μακρυγιάννης κατατάσσεται ως ο πρώτος νεοέλληνας ειδικός ιστοριογράφος.
Αλλαγή, Εικ. 6
β. Η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας
Στον αγώνα του 1821 για εθνική ανεξαρτησία, τίθεται εξ αρχής και το αίτημα της λαϊκής κυριαρχίας, για τη διοίκηση με τις αρχές της Δημοκρατίας και την προβολή των ιδεών αυτής στην πράξη, με την υποστήριξή των κατατρεγμένων και αδικημένων και την εξασφάλιση Συντάγματος ενάντια σε κάθε μορφή αυταρχικής εξουσίας. Μια μορφή πολιτεύματος, που συμπυκνώνεται στην αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, η οποία αρχή κατέστη κυρίαρχη. Αυτές οι ιδέες απόλυτα εκφράζονται στα γραπτά τόσο στη Νομαρχία του ανώνυμου, όσο και του Ρήγα Βελεστινλή – Φεραίου όταν τονίζει την : «Απαλλαγή από τους τυράννους, Εθνική Ανεξαρτησία κάθε Έθνους, Σεβασμό των εθνικών κτισμάτων και της Ανεξαρτησίας κάθε άλλου Έθνους και τη δημοκρατία ως προϋπόθεση της πολιτικής ελευθερίας». Στο Μακρυγιάννη δε, αυτό φαίνεται έντονα και φανερώνει απόψεις ανθρώπου που έχει βαθιά συνείδηση και αγωνίζεται άνευ ετέρου για την ελευθερία της πατρίδας:
Αλλαγή, Εικ. 7
«Ότι αν είμαι στραβός και η πατρίδα μου είναι καλά, με θρέφει• αν είναι η πατρίδα μου αχαμνά, δέκα μάτια να ΄χω, στραβός θα να είμαι» (Aπομ.), ενώ τονίζει ότι για την ευημερία της πατρίδος: «[…να είμαστε με τη διοίκησιν και με τους νόμους, να δυναμώνει γενικώς η πατρίδα και όχι τα άτομα» (Α΄, σ. 155).
Ο Mακρυγιάννης, κατά δήλωσή του αγράμματος, μετά από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, δίδει συνέχεια στο λόγο του Θουκυδίδη, ο οποίος τόνιζε: «Νομίζω ότι περισσότερο όταν η πόλη ευημερεί, ωφελεί τους ιδιώτες, παρά όταν ευπραγεί ο κάθε πολίτης ξεχωριστά, ενώ συλλογικά η πόλη σφάλλει. Γιατί, ακόμη κι αν τα καταφέρνει για τον εαυτό του, ο πολίτης συμπαρασύρεται στη φθορά όταν καταστρέφεται η πατρίδα, ενώ αν αυτός κακοτυχεί σε πατρίδα που ευτυχεί, τότε κι αυτός διασώζεται». Ανάμεσα στον Θουκυδίδη, τον Μακρυγιάννη και το σύγχρονο λόγο (βλ. Σεφέρη), συγκροτείται μία ταυτότητα πολιτειακής αντίληψης, που διαρκεί τρεις χιλιάδες χρόνια.
Στον ορίζοντα της πατρίδας όσα γεννούν τη χαρά μας και τη λύπη μας ακόμα και οι πεποιθήσεις μας είναι ζητήματα που αφορούν όλους μας και όχι ατομικές υποθέσεις γι’ αυτό αναζητάται η αλληλεγγύη και η συνυπευθυνότητα. Για τούτο ο Μακρυγιάννης τονίζει το να «Είμαστε εις το «εμείς», κι όχι εις το «εγώ» (Β΄σ. 253). Γιατί μόνο τότε ακόμα και το εγώ, αποκτά νόημα και λογοδοτεί στο συλλογικό. Είναι απόλυτα πεπεισμένος ο Μακρυγιάννης ότι το ιδιωτικό το καθορίζει το κοινόν και αυτό ακολουθεί. Τούτο έχει τονισθεί από τον Hράκλειτο ακόμα, ότι δηλαδή το κοινόν εμπεριέχει το λόγο της κοινότητας, ο λόγος που αναδεικνύει τη συλλογικότητα μέσα στην οποία υφίσταται και η ατομικότητα, και προσδιορίζει τον ορίζοντα του ελληνικού πολιτισμού. Μέσα στον ορίζοντα αυτόν κινείται ο Μακρυγιάννης, ο οποίος είναι πεπεισμένος ότι οι πολλοί δεν μπορούν να ζήσουν έχοντας ιδιωτική φρόνηση, γιατί αυτοί δεν εκφράζουν ιδιωτική θέληση «ιδία φρόνηση» του ιδιώτη, αλλά λόγο κοινής βούλησης φρόνημα του Kοινού Λόγου. Όπως ακριβώς τούτο αποτυπώνεται στον Aριστοτέλη: «πρότερον δε τη φύσει πόλις ή έκαστος ημών έστιν». Προηγείται η πόλις, η κοινωνία είναι πάντοτε ένα πρότερον, ένα «πριν» από το «έκαστος ημών». O καθένας από μας έρχεται μετά από την πόλιν, υπακούει στην πόλιν (Πολιτικά, 1253α, 18).
Ως μεγάλη ακολουθία αυτών ηχεί ο λόγος του Μακρυγιάννη όπου ο πληθυντικός του, το «εμείς» , σήμερα αποκτά ακόμα μεγαλύτερο νόημα όχι μόνο για τον Έλληνα αλλά για τον κόσμο ολόκληρο όπου στο globalization, διάγουμε ως άνθρωποι σε απόλυτη φθορά υπό το κράτος της απολύτου ατομικότητας και με αποστροφή σε κάθε έργο κοινού λόγου. Τα κριτήρια της κοινότητας, όπως έχουν καταγραφεί στον ελληνικό πολιτισμό και ορίζονται από τον Ηρόδοτο: 1) όμαιμόν τε 2) και ομόγλωσσον, 3) και θεών ιδρύματα κοινά και θυσίαι 4) ή θεά τε ομότροπα», επαναλαμβάνει ο Μακρυγιάννης, όταν λέει «[…] Η πατρίδα του κάθε ανθρώπου είναι το παν και πρέπει να θυσιάζη και πατριωτισμόν και να ζεί αυτός και οι συγγεννείς του ως τίμιοι άνθρωποι εις την κοινωνία. Και τότε λέγονται έθνη, όταν είναι στολισμένα με πατριωτικά αιστήματα, το αναντίον λέγονται παλιόψαθες των εθνών, βάρος της γής […]» (Α΄, σελ.20).
Κατά συνέπεια ο Μακρυγιάννη διακηρύττει και μάχεται για μια κοινωνία συγκροτημένη με ομότροπα τα ήθη, και δικαιοσύνη, ένα λαό που σεβόμενος τον εαυτό του οφείλει να σέβεται τους άλλους και τα δημιουργήματά τους, τον δικό τους πολιτισμό. Αυτά τα ήθη που εμπεριέχουν και την κοινή αντίληψη για το Iερόν, για το Θείον, είναι η κατακλείδα που εκφράζεται στο «όλοι μαζί», στο εμείς. Επειδή σε κάθε συγκροτημένη κοινωνία, η συνείδηση περί του «Iερού» είναι πάντοτε ένα συλλογικό θέσμιον, θέσμιον της Πόλεως με την έννοια ότι δεν υπόκειται στην ατομική ευαισθησία του «πιστεύω», «δεν πιστεύω », μου αρέσει δεν μου αρέσει. Ας μην ξεχνάμε πως στην Αθήνα ο Σωκράτης καταδικάστηκε σε θάνατο με την αιτιολογία ότι, «ου θεούς νομίζει ους η Πόλις νομίζει».
Την άποψη την οποία κατά κουραστικό τρόπο αποτυπώνει με πάθος ο Μακρυγιάννης στα κείμενά του για τη θρησκεία, αυτήν επιβεβαιώνει και ο εθνικός ποιητής Δ. Σολωμός όταν χαρακτηρίζει Iερά τα κόκκαλα των Eλλήνων, επειδή το Iερόν είναι και σημείο αναφοράς στο κοινόν των Eλλήνων όπως το θείον. Με το λόγο του Μακρυγιάννη παίρνει σάρκα και οστά το «κοινον : ταυτόν τε και έτερον», στο οποίο δεν μπορεί να ρευστοποιείται η αντικειμενική υπόσταση του ετέρου, δηλαδή του άλλου, αλλά με δικαιοσύνη να πιστοποιείται το ταυτόν με δικαιώματα στο έτερον και έτσι επιβεβαιώνεται το κοινόν.
Αλλαγή Εικόνα 8
Η πολιτειακή αντίληψη αυτή του Μακρυγιάννη, αποτελεί αντίληψη σχεδόν όλων των αγωνιστών αλλά και των πολιτικών από τις αρχές του αγώνα και το αποδεικνύει ο τρόπος συγκρότησης της διοίκησης με τις εθνικές συνελεύσεις των πληρεξουσίων αντιπροσώπων και των οργάνων Βουλευτικό και το Εκτελεστικό σώμα, όπως τούτο διαπιστώνεται στο προσωρινό πολίτευμα της Ελλάδος, το οποίο στην Γ’ Εθνοσυνέλευση ονομάστηκε «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος» με την βασική διάκριση Εξουσιών: «Βουλή, Κυβερνήτης και Δικανικόν εμπιστεύονται και ενεργούσι την κυριαρχίαν σας» .

Συνέχεια , Αλλαγή Εικ 9

Αλλαγή Εικ. 10
Τις ιδέες αυτές βέβαια κατέστρεψε η διχόνοια, «αχίλλειος πτέρνα» του αγώνα με συνεργό τον ξένο παράγοντα και οι εμφύλιοι πόλεμοι μετά το 23, όπου με την συνθήκη απελευθέρωσης της Ελλάδος αφίχθη ο Καποδίστριας ως κυβερνήτης, με την γνωστή κατάληξη της δολοφονίας του και την ανώμαλη περίοδο μέχρι το 32 με Βιάρο και Αυγουστίνο.
Γι’ αυτούς ο Μακρυγιάννης λέει: «[…] όσα έπαθε η πατρίς δια τους νόμους και το καλό αυτεινών και όσα παλικάρια σκοτώθηκαν, δεν τάπαθε η πατρίς εις τον αγώνα των Τούρκων. Κατοικίσαμεν μέσα στα σπήλαια και ζούνε με τα θηρία και ρημώσαμε τους τόπους και γίναμε παραλυσία του κόσμου» […]»(Α΄, σελ.21).
Αλλαγή Εικ. 11
Αποτέλεσμα επομένως όλων αυτών ήταν η άφιξη του Όθωνα και η επιβολή της απολύτου μοναρχίας, και η επιτροπεία μόλις απελευθερωθείσης Ελλάδος από τον του ξένο παράγοντα και η έναρξη κατ ουσία αγώνα του Μακρυγιάννη για την καθιέρωση Συντάγματος. Σημειώνεται ότι ο Μακρυγιάννης ποτέ δεν σταμάτησε να ομιλεί ότι η Ελλάδα θα πρέπει να κυβερνηθεί με αρχές, νόμους και δικαιοσύνη: «Ό, τι διχόνοιαν έχομεν αναμεταξύ μας το να το κόμμα με τα’ άλλο (όπού η καλωσύνη σας μας κάμετε κόμματα, και να ειπήτε), τώρα έρχεται διαδοχικός βασιλέας και πρέπει να μονοιάσουμεν αναμεταξύ μας, να μας εύρη έθνος κατά τους αγώνες μας και θυσίες μας και τοιούτως να μας διατηρήση και με τοιούτους νόμους να μας κυβερνήση» (Β΄, σ.246).
γ. Το Σύνταγμα του 1843
Ο αγώνας αυτός του Μακρυγιάννη κορυφώνεται στις 3η Σεπτέμβρη 1843 με την θέσπιση Συνταγματικών διατάξεων.
Η χώρα είχε περιέλθει σε δεινή οικονομική θέση, στα πρόθυρα πτωχεύσεως, λόγω αδυναμίας αποπληρωμής του δανείου 60 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που είχε λάβει το 1833 με την εγγύηση σημειώστε των τριών προστάτιδων δυνάμεων.
Αλλαγή Εικ. 12
Ο βασιλιάς Όθων είχε υποχρεωθεί σε σκληρή οικονομική πολιτική, με απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων και ευρείες περικοπές μισθών. Επίσης, είχε μειώσει την ετήσια βασιλική χορηγία κατά 20% και είχε ανακαλέσει τους Έλληνες πρέσβεις στο εξωτερικό. Στην Αθήνα, τη νέα πρωτεύουσα του ελληνικού βασιλείου, οι τιμές της γης και των ακινήτων είχαν φτάσει στα ύψη, ενώ κυριαρχούσε η τοκογλυφία.
Αλλαγή Εικ. 13
Το 1840, ο Μακρυγιάννης ίδρυσε οργάνωση, κατά τον Όθωνα παράνομη, με σκοπό την επιβολή Συντάγματος .
Λίγο πριν το ξέσπασμα του κινήματος σχηματίστηκε τριμελής επιτροπή από τους Ανδρέα Μεταξά, Μακρυγιάννη και Δημήτρη Καλλέργη. Ο καθένας αντιπροσώπευε έναν διαφορετικό κόσμο: ο Μεταξάς τον πολιτικό, ο Μακρυγιάννης τον λαϊκό και ο Καλλέργης τον στρατιωτικό εκεί δόθηκε και νενομισμένος ο όρκος πριν από την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρί¬ου 1843:
Αλλαγή Εικ. 14
«Ορκιζόμαστε αβιάστως να φυλάξωμεν την πατρίδα μας, ότι κινδυνεύει από τους τοι¬ούτους… Και ορκίζομαι εγώ πρώτος ο Μακρυ-γιάννης να φυλάξω όλα αυτά…».
Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα που αναφέρει στο κείμενο του ο Μακρυγιάννης :
«Τα’ είναι αυτά οπού θα γένουν προσταφαιρέσεις του Συντάματος; Εδώ θα λυώσουμεν όλοι μ’ εκείνους οπού ‘νεργούνε αυτά! Εχομεν τόσους ανθρώπους και θα λυώσουμεν όλοι! Και θα βάλωμεν φωτιά να γένη η Αθήνα γης Μαδιάμ» (Β΄σ. 180).
Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο ιστορικού της εποχής, ο οποίος λέει ότι: Χωρίς τον Μακρυγιάννη και τον Μεταξά η επανάσταση δε θα γινόταν. Χωρίς τον Καλλέργη η επανάσταση πολύ απλά δε θα πετύχαινε.
Αλλαγή Εικ. 15 καλέργης

Τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του 1843 έγιναν οι εκλογές και οι εκλεγμένοι πληρεξούσιοι συγκρότησαν την συνταγματική Εθνική Συνέλευση που είχαν απαιτήσει όσοι έλαβαν μέρος στην επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου και συνέταξαν Σύνταγμα, το οποίο υπέγραψε ο Όθωνας. Αλλαγή Εικ. 16
Αυτός είναι και ο λόγος που τότε η πλατεία των Ανακτόρων μετονομάστηκε σε Πλατεία Συντάγματος .
Αλλαγή Εικ. 17
Σύνταγμα 43

Την περίοδο αυτή, με την ειδική συμβολή του Μακρυγιάννη, ο οποίος έχει προ πολλού χαρακτηρισθεί ως «συνταματικός», εγκαινιάζεται μια νέα περίοδος για την πολιτική και συνταγματική ιστορία της Ελλάδας , ως συνταγματική μοναρχία, η οποία κορυφώνεται με την έξωση του Όθωνα το 1862.
Ο Όθωνας ποτέ δεν συγχώρεσε στο Μακρυγιάννη τη συνωμοσία του ’43 και ήταν γι’ αυτόν πάντα ένα άγριο θηρίο που έπρεπε να κλειστεί στο κλουβί. Έτσι περί το Σεπτέμβρη του ’51 αρχίζουν να κυκλοφορούν σε βάρος του Μακρυγιάννη κατηγορίες, αστήριχτες και ανυπόστατες, που δεν αποδείχτηκαν ποτέ, αλλά έφθαναν καταδικάσουν σε θάνατο το 1852, η οποία ποινή όμως μετατράπηκε σε φυλάκιση, όπου μετά από δύο χρόνια το 1854 ο τότε πρωθυπουργός και συναγωνιστής του Δημητρης Καλλέργης τον αποφυλάκισε. Ο λαός της Αθήνας τον έκλαψε και τον κήδεψε με μεγάλες τιμές στο Α’ Νεκροταφείο το 1864.
Στο κίνημα της έξωσης του Όθωνα συμμετείχε και πρωτοστάτησε και ο μεγάλος γιος του Μακρυγιάννη, που έφερε το όνομα Όθων, και «σώθηκε ο τόπος από τη διχόνοια και τις φατρίες [ …]» (Σταμέλος, σ. 127).
Αλλαγή Εικ. 18
Μετά την έξωση του Όθωνα τη συνταγματική μοναρχία διαδέχεται η Συνταγματική βασιλεία του Γεωργίου του Α΄ το 1864 και έπεται η αρχή της δεδηλωμένης του Χαρ. Τρικούπη το 1875 σε ισχύ μέχρι σήμερα.
Η νέα αυτή πολιτική κατάσταση έθεσε για τους Έλληνες τα θεμέλια του αιτήματος της λαϊκής κυριαρχίας. Ένα αίτημα το οποίο θα ικανοποιηθεί ουσιαστικά μόλις μετά τη μεταπολίτευση το 1974.
Ερωτήματα
Αλλαγή Εικ. 19
Ποιο είναι τα διδάγματα από την επανάσταση του 21’ για την Ελληνίδα και τον Έλληνα σήμερα ; ποιος είναι ο δρόμος τον οποίο οφείλουμε να βαδίσουμε οι Έλληνες σήμερα μετά από 197 χρόνια από την επανάσταση του 21; Πόσο έχουμε διδαχθεί από τον ηρωισμό τους, αλλά και από τα λάθη τους; Τίθεται σήμερα ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, εθνικής υποστάσεως της πατρίδας; Υφίσταται χρέος όλων να υπηρετήσουμε το κοινό συμφέρον παραμερίζοντας το προσωπικό και την ιδιοτέλεια; Πως μπορεί να υπηρετηθεί το κοινό συμφέρον χωρίς την προστασία του μεγάλου κοινού που είναι η πατρίδα για όλους;
Είναι μερικά από τα ερωτήματα στα οποία οφείλει να απαντήσει ο καθένας μόνος αλλά και όλοι μαζί στους δύσκολους καιρούς που Έλληνες κυβερνήτες με πολλούς ιδιοτελείς Έλληνες, έφεραν σε δύσκολη κατάσταση την Ελλάδα και κατέστησαν το λαό υπόδουλο επί οκταετία τουλάχιστο, υποθηκεύοντας τον μέλλον της Ελλάδος!.
Συμπέρασμα
Αλλαγή Εικ. 20
Το πρόβλημα των Ελλήνων με την έναρξη της επαναστάσεως ήταν τριπλό, αυτό της εθνικής παλιγγενεσίας, της εθνικής ανεξαρτησίας και της λαϊκής κυριαρχίας.
Δεν έχουμε δικαίωμα να ξεχνάμε πως, το 1821 για τους Έλληνες δεν είναι μια σημαντική μεγάλη ιστορική μέρα, αλλά ότι είναι χρόνος ανάδειξης της Πατρίδας και ημών των ιδίων!
Οι νέοι της πατρίδας μας, οφείλουν να γνωρίσουν την Ιστορία του 21 και το Μακρυγιάννη για να ανασυγκροτήσουν την άποψη τους για την τραγική πορεία των Ελλήνων, κατά την επανάσταση του 21 και μετά απ’ αυτή. Έχουμε χρέος διατηρήσουμε τις Υψηλότατες Αρχές του ελληνικού πολιτισμού της Ανεξαρτησίας, της Δημοκρατίας και τη φιλτάτης Ελευθερίας, εναντίον κάθε ζυγού και της τυραννίας, μα όχι ως ανάμνηση, αλλά ως φως και ζωή στο σύγχρονο κόσμο που ζούμε και τούτο κάνουμε σήμερα εδώ και διακηρύττουμε ενώπιον των Ηρώων μας,
Αλλαγή Εικ. 21
Τα μηνύματα του αγώνα των Ελλήνων του 21 είναι δυστυχώς όσο ποτέ άλλοτε επίκαιρα, Οφείλουμε δε, να μη χάνουμε απ’ τα μάτια μας, το χάνι της Γραβιάς και τα Δερβενάκια , τις Θερμοπύλες της σύγχρονης Ιστορίας μας, γιατί σε κάθε εποχή οι Θερμοπύλες είναι αναγκαιότητα για το μέλλον και για τη ζωή με αξίες και νόημα στο μέτρο του ανθρώπου.
Η σύγχρονη Κίρκη , η παγκοσμιοποίησης, έχει υποδουλώσει το σύγχρονο άνθρωπο μέσω των αγορών και των δόσεων, δια των οικονομικών μέσων, με προεξάρχουσα, την ηθική μας υποδούλωση, με απώλεια τόσο της Εθνικής μας Κυριαρχίας αλλά και την αλλοίωση του Δημοκρατικού Πολιτεύματος σε βάρος του Λαού και του Έθνους .
Για να έχει νόημα το 2021 η γιορτή των 200 ετών από την Επανάσταση των Ελλήνων του 1821 για Εθνική παλιγγενεσία. Εθνική ανεξαρτησία και Λαϊκή Κυριαρχία τα οποία σύντομα οφείλουμε να ανακτήσουμε.
Αλλαγή Εικ. 22
Σας ευχαριστώ για την υπομονή σας.

Πηγές
Στρατηγού Μακρυγιάννη «Απομνημονεύματα», Γιάννη Βλαχογιάννη, Εκδόσεις Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1998.
Στρατηγού Μακρυγιάννη «Απομνημονεύματα», Γιάννη Βλαχογιάννη, Εκδόσεις Μπάϋρον, Αθήνα χχ.
Στρατηγού Μακρυγιάννη, «Οράματα και θάματα», Το χειρόγραφο του Μακρυγιάννη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, 2η Έκδοση, Αθήνα 1985.
Στρατηγού Μακρυγιάννη, «Οράματα και θάματα», Μεταφορά Άγγελου Ν. Παπακώστα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, 4η Έκδοση, Αθήνα 1999.
Βιβλιογραφία
Αλεξανδρόπουλος Μ. (1984), Σεφέρης Μακρυγιάννης, μια συνάντηση, Εκδόσεις Πολύτυπο, Αθήνα.
Βασιλείου Σ. (1946), «Σκέψις Μακρυγιάννη – Χείρ Π. Ζωγράφου», Ελεύθερα Γράμματα, 22 Μαρτίου, σ. 88.
Δάλλας Γ.(1957), «Μακρυγιάννης, ένας προκλασσικός», Καινούργια Εποχή, 2/2,.
Θεοτοκάς Γ. (1961), «Τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη», Ευθύνη, 1, σ. 42-3.
Κακριδής Ι. Θ. (1956), «Η προσευχή του Αλεξάνδρου στον Μακρυγιάννη», Ελληνικά, τόμος. 14, , σ. 445 (αναδημοσίευση σε : Μελέτες και άρθρα, Θεσσαλονίκη 1971, σ. 270).
Κακριδής Ι. Θ. (1972) Στρατηγός Μακρυγιάννης. Μια ελληνική καρδιά, 2η έκδ., Αθήνα.
Κασομούλης Ν. (1998), Ενθυμήματα Στρατιωτικά, Εισαγωγή Σημειώσεις Γ. Βλαχογιάννη., Εκδόσεις Δημιουργία, Αθήνα.
Κολοκοτρώνη Γενναίου Θ., Απομνημονεύματα, Επιμέλεια Έκδοσης Εμμανουήλ Γ. Πρωτοψάλτης, Εκδόσεις Κοσμαδάκης, Αθήνα χχ.
Μαστροδημήτρης, Π. Δ (1967), «Μακρυγιάννης και Λουκιανός περί ιστορίας», Νέα Εστία, 81, σ. 376-7.
Οικονόμου Μ., Ιστορικά της Ελληνικής Παλιγγενεσίας ή ο Ιερός των Ελλήνων Αγών, τόμος 2ος , Επιμέλεια Έκδοσης Εμμανουήλ Γ. Πρωτοψάλτης, Εκδόσεις Κοσμαδάκης, Αθήνα χχ.
Παναγιωτόπουλος Ι. Μ.,(1962), «Ο Μακρυγιάννης. Ο λαός γράφει την ιστορία του», Φιλολογική Πρωτοχρονιά.
Παναγόπουλος Σ.Π. κ.ά.(1984), Κείμενα για τα οράματα και θάματα του Μακρυγιάννη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, Αθήνα.
Σεφέρης Γ. (1958), «Μακρυγιάννης», Νέοι Ορίζοντες, 2/17.
Σεφέρης Γ.(1971), «Τα κείμενα του Μακρυγιάννη», (10 Ιουλίου 1971), Το Βήμα,.
Σταμέλος Δ (1964)., Μακρυγιάννης, Αθήνα.